عرق نعنا فلفلی

عرق نعنا فلفلی که با نام علمی Mentha piperita شناخته می‌شود، یکی از پرطرفدارترین فرآورده‌های گیاهی در طب سنتی و داروهای طبیعی است. این گیاه خوش‌عطر و طعم، ترکیبی از دو نوع نعنا به نام‌های نعنا آبی و نعنا سبز است و از گذشته‌های دور به‌واسطه خواص دارویی و رایحه مطبوعش، در درمان‌های گیاهی کاربرد گسترده‌ای داشته است.

نعنا فلفلی در میان مردم با نام‌های دیگری نیز شناخته می‌شود، از جمله: سوسنبر، سیسنبر، آس بویه، خال وای، نعناع فلفلی، نمام، آویشن وحشی، برکلند و خزنده. جالب است بدانید که به دلیل رایحه خاص و طعم خنک و تند این گیاه، در میان برخی افراد به نام “نعنا آدامسی” نیز شهرت یافته است؛ چرا که بوی آن یادآور آدامس نعنایی معروف است.

ساقه‌های گیاه نعنا فلفلی معمولاً بنفش‌رنگ بوده و برگ‌های آن شباهت زیادی به نعنا معمولی دارند. اما آنچه این گیاه را از سایر گونه‌های نعنا متمایز می‌کند، مقدار بالای ماده‌ای به نام “منتول” در آن است. همین ویژگی سبب شده است که عرق نعنا فلفلی نسبت به عرق نعنا معمولی از طعم تندتر و خنک‌تری برخوردار باشد.

برای تهیه عرق نعنا فلفلی، از تمام قسمت‌های هوایی گیاه، یعنی برگ‌ها، ساقه‌ها و گل‌ها استفاده می‌شود. نتیجه این فرآیند، تولید عصاره‌ای پرخاصیت و معطر است که نه‌تنها در درمان بسیاری از مشکلات گوارشی، تنفسی و عصبی مفید است، بلکه در تهیه نوشیدنی‌های خنک، معجون‌ها و حتی مواد آرایشی-بهداشتی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ماده مؤثره اصلی موجود در عرق نعنا فلفلی، منتول (Menthol) است؛ ترکیبی بسیار خوش‌بو و خنک‌کننده که به میزان قابل‌توجهی بیشتر از عرق نعنا معمولی در این گیاه وجود دارد. منتول عامل اصلی رایحه خنک و طعم تند و نعنایی این گیاه است و بیشترین نقش را در اثرات ضد درد، ضد اسپاسم و آرام‌بخش آن دارد. علاوه بر منتول، نعنا فلفلی حاوی ترکیبات دیگری مانند پینن (Pinene) و پالئون (Pulegone) نیز می‌باشد که این مواد نیز در خواص درمانی گیاه نقش مکمل ایفا می‌کنند.

جالب است بدانید هرچه برداشت گیاه نعنا فلفلی در زمان دیرتری صورت گیرد، یعنی گیاه مدت بیشتری روی زمین باقی بماند، میزان منتول موجود در آن کاهش می‌یابد. به همین دلیل، زمان برداشت این گیاه نیز نقش مهمی در کیفیت نهایی عرق آن دارد.

عرق نعنا فلفلی عمدتاً به روش تقطیر با بخار آب تهیه می‌شود که رایج‌ترین و مطمئن‌ترین روش در بین عرقیات گیاهی است. در این روش، ابتدا برگ‌ها و ساقه‌های تازه گیاه با آب سرد شسته شده و سپس همراه با مقدار مشخصی آب، درون دیگ‌های مخصوص عرق‌گیری ریخته می‌شوند.

این دیگ‌ها در انواع مختلفی تولید می‌شوند؛ مانند دیگ‌های مسی یا استیل که هر کدام بسته به نوع فلز و ضخامتشان، روی کیفیت، عطر و غلظت عرق به‌دست‌آمده تأثیر می‌گذارند. همچنین فرآیند عرق‌گیری ممکن است به روش سنتی (دستگاه‌های کوچک و خانگی یا کارگاهی) یا صنعتی (با استفاده از تجهیزات تمام‌اتوماتیک) انجام شود که این نیز عاملی مهم در تعیین کیفیت نهایی محصول است.

پس از حرارت‌دهی، بخار حاصل از گیاه که حاوی ترکیبات مؤثره آن است، از طریق لوله‌هایی به سمت مخزن تقطیر هدایت می‌شود. این بخار در آنجا سرد شده و تبدیل به مایع شفاف و معطر می‌گردد؛ مایعی که همان عرق نعنا فلفلی است. پس از طی مراحل خنک‌سازی، فیلتراسیون و در صورت نیاز، پاستوریزه شدن، این عرق در ظروف بهداشتی بسته‌بندی شده و آماده عرضه به بازار می‌شود.